Spalacze tłuszczu – hit czy kit?

1 maja 2018

Spalacze tłuszczu wykazują zdolność do zwiększania temperatury ciała, co wpływa bezpośrednio na pobudzenie metabolizmu tłuszczowego. Obecnie na rynku występuje szereg różnych suplementów, które oferują szybkie spalanie tkanki tłuszczowej. Czy suplementy te są skuteczne? Czy lepszym rozwiązaniem będzie wybór żywności naturalnie bogatej w związki przyspieszające przemianę materii? Czy termogeniki stosuje się przy leczeniu otyłości, jako środek wspomagający odchudzanie?

1. Czym są spalacze tłuszczu?

Spalacze tłuszczu, zwane inaczej termogenikami to substancje, które zwiększają tempo przemiany materii. Słowo termogenik można bezpośrednio przetłumaczyć jako ,,rodzący ciepło” (thermo: ciepło; genesis: powstawanie). Zadaniem spalaczy tłuszczu jest wytworzenie energii i spalanie tkanki tłuszczowej, co dzieje się dzięki pobudzaniu procesu termogenezy.
Termogeniki działają na tkankę tłuszczową w podobny sposób do noradrenaliny, która wykazuje bardzo silne działanie termogeniczne. Wpływają one również na poziom w ustroju takich hormonów jak adrenalina i tyroksyna, które zwiększają ciepłotę ciała, przyspieszając tym samym metabolizm tkanki tłuszczowej.

2. Termogeneza poposiłkowa

Produkcja ciepła i szybkość przemiany materii znacząco nasilają się w czasie przyjmowania i przetwarzania pokarmu. Wzrost ten obserwuje się szczególnie kilka godzin po zjedzonym posiłku. Proces ten nazywamy termogenezą poposiłkową. Prowadzi on do spalania dodatkowych kilokalorii. Termogenezę w największym stopniu nasilają białka, bo aż o 15-20%. Węglowodany nasilają ją o ok. 7%, natomiast tłuszcze o 5-6%. W podobny sposób działają niektóre związki zawarte w żywności.

3. Zastosowanie

Termogeniki są stosowane m.in. przy leczeniu otyłości jako preparaty wspomagające proces odchudzania. Cieszą się one również sporą popularnością wśród młodych osób aktywnych fizycznie, których celem jest zmniejszenie poziomu tkanki tłuszczowej z równoczesnym przyrostem tkanki mięśniowej w organizmie.

4. Przykłady naturalnych termogeników.

Istnieje szereg różnych substancji, zawartych naturalnie w żywności (szczególnie roślinach), które wykazują działanie termogeniczne. Za przykład mogą posłużyć:
• Aminy sympatykomimetyczne (synefryna, oktopamina) – występują głównie w wyciągach z gorzkiej pomarańczy, zwiększają uwalnianie noradrenaliny z zakończeń nerwowych.
• Kofeina – pozyskiwana przede wszystkim z kawy i guarany, działa pobudzająco na organizm, zwiększa działanie amin sympatykomimetycznych.
• Guarana – w swoim składzie zawiera guaraninę, która działa podobnie jak kofeina.
• L-tyrozyna – aminokwas z którego w organizmie powstają takie hormony jak: adrenalina, noradrenalina i tyroksyna.
• L-karnityna – ma zdolność wiązania kwasów tłuszczowych, nasilając proces lipolizy, źródło to głównie mleko i mięso.
• EGCG – substancje polifenolowe występujące w zielonej herbacie, bardzo silny antyoksydant, katalizujący proces spalania tkanki tłuszczowej.
• Forskolina – występuje w pokrzywie indyjskiej, działa w podobny sposób na komórki tłuszczowe jak noradrenalina, zwiększając tempo lipolizy.
• Salicylany – źródłem są cytrusy, daktyle, ogórki, papryka czy kora wierzby białej, są pochodnymi kwasu salicylowego, wpływającego na obniżenie poziomu adrenaliny w ustroju.
• Piperyna – występuje w pieprzu czarnym, jedna z najbardziej popularnych i dostępnych substancji termogenicznych.
• Katechiny – bogatym źródłem jest zielona herbata, przedłuża działanie termogeniczne noradrenaliny.
• Kwas linolowy (CLA) – wzmaga wykorzystanie kwasów tłuszczowych w procesie termogenezy.
• Kapsaicyna, gingerol, kurkumina – występują w ostrych przyprawach takich jak papryka, czosnek, kurkuma, wpływają na przyspieszenie metabolizmu.
• Związki polifenolowe – występujące w zielonej herbacie, czerwonym winie, wykazują silnie działanie antyoksydacyjne, nasilając proces termogenezy.
Wymienione substancje to te najczęściej stosowane w suplementach diety, szczycących się spalaniem tłuszczu.
W lekach termogenicznych znaleźć możemy głównie takie substancje jak: kofeina, synerfryna, efedryna, kwas acetylosalicylowy, L-karnityna, kwas linolenowy (CLA).

5. Przeciwwskazania do stosowania i działania niepożądane

Termogeników nie powinny stosować osoby w podeszłym wieku, chorujące na nadciśnienie tętnicze bądź cukrzycę. Szczególnie niebezpieczna dla zdrowia jest efedryna, która wykazuje bardzo silne działanie pobudzające na układ sercowo-naczyniowy.
Długotrwałe i nadmierne stosowanie termogeników może źle wpływać na zdrowie. Działania niepożądane jakie mogą wystąpić to np.: niekontrolowane skurcze, urazy mięśni, naderwania ścięgień oraz trudności w zasypianiu i regeneracji.
Przekroczenie zalecanej, dziennej dawki suplementu, leku może skutkować nawet zawałem mięśnia sercowego.

6. Ważne uwagi!

W czasie stosowania termogeników należy pamiętać o dobrze zbilansowanej diecie. Powinna być ona bogata w witaminy, minerały i antyoksydanty. Rozsądnie zaplanowane żywienie umożliwi zniwelowanie strat witamin i minerałów (konsekwencja stosowania termogeników) oraz wspomoże organizm w walce z wolnymi rodnikami (powstają podczas intensywnych treningów i przemian metabolicznych).
Ternmogeniki znajdziemy zarówno w suplementach diety, jak i lekach. W przypadku leku specjalista z pewnością dobierze nam odpowiednią dawkę i pomoże w wyborze najlepszego preparatu, natomiast jeśli chodzi o suplement diety to warto przestrzegać kilku istotnych zasad.
Wybierając suplement diety, wspomagający spalanie tkanki tłuszczowej należy zwrócić uwagę na:
• Zawartość w suplemencie wyciągów z roślin (najlepiej wybierać te standaryzowane, naturalne wyciągi roślinne).
• Zawartość pozostałych składników suplementu.
• Renomę i profesjonalizm firmy (warto wybierać suplementy posiadające pełne atesty, produkowane przez sprawdzone firmy).

7. Podsumowanie

Termogeniki mogą być pomocne w procesie redukcji masy ciała, jednak podstawą powinna być odpowiednio zbilansowana dieta, połączona z rozsądnie zaplanowanym wysiłkiem fizycznym. W przypadku, gdy modyfikacja nawyków żywieniowych, zmiana stylu życia nie przynoszą oczekiwanych efektów w procesie odchudzania, wówczas warto rozważyć włączenie leków termogenicznych, stymulujących organizm do spalania tkanki tłuszczowej. Stosowanie suplementów u osób aktywnych fizycznie, przy dawkach rekomendowanych przez producenta, może pomóc w spalaniu tkanki tłuszczowej przy zachowaniu możliwości budowania masy mięśniowej. Niezmiennie jednak, najważniejsza w tym kontekście jest dieta!

autor: dietetyk Maciej Pokarowski

BIBLIOGRAFIA

1. Dymkowska-Malesa, Walczak Z.: Suplementacja w sporcie. Nowiny Lekarskie, 2011, t. 80, Nr 3, str. 199–204
2. Kozela K.: Przewodnik suplementacyjny: termostymulacja i termogeniki. bikeBoard, 2010, Nr 3, str. 28-30.
3. Mieszczak-Woszczyna D.: Farmakologiczne leczenie otyłości. Medycyna Estetyczna i Anti-Aging, 2009, Nr 2, str. 34-36.
4. Wierzbicka I.: Spalacze tłuszczu. Zdrowie i Dieta, 2014, Nr 3, str. 38-39.
5. http://www.poradnikzdrowie.pl/diety/suplementy/naturalne-termogeniki-ktore-przyspieszaja-spalanie-tluszczu_42925.html (dostęp z dnia 28.04.2018, godz. 17.40).
6. http://www.fabrykasily.pl/suplementy/poznaj-termogeniki-suplementy-termogeniczne (dostęp z dnia 28.04.2018, godz. 17.40).